Enige weken geleden woonde ik een lezing bij van een gerenommeerde Amerikaanse professor van wie ik nog nooit had gehoord over de hegemonie van het Westerse liberaal-democratische model in de internationale politiek. Hij stak een abstract en bij vlagen ongenuanceerd, maar niettemin prikkelend, verhaal af waarin hij schetste hoe deze hegemonie tot stand was gekomen onder de bezielende leiding van de V.S. en dat zij niet het eeuwige leven geschonken was. Sterker nog, hij voorspelde dat op niet al te lange termijn er een nieuw model zou gaan domineren, al vond hij het moeilijk om te zeggen wat dat dan precies zou zijn. Maar het einde van de geschiedenis, zoals gepopulariseerd door enkele wetenschappelijke denkers in het begin van de jaren negentig, was nooit geheel realistisch geweest en is door de ontwikkelingen in de laatste jaren compleet onwaarschijnlijk geworden. Alhoewel het merendeel van de wereld nog steeds het label democratie placht te gebruiken om zichzelf enige legitimiteit te verschaffen, zijn er enorm veel grote en kleine landen die er een hele andere, meer autoritaire, staatsvorm op nahouden. Bovendien is het democratische gehalte van Westerse landen zeer variabel en betwistbaar. Uiteraard zijn dit allemaal geen nieuwe constateringen, het blijft toch een beetje aanmodderen en het zal verder zo’n vaart niet lopen. Toch vraag ik me af hoe lang we nog zullen blijven geloven in het doorkabbelende liberaal-democratische model. Zo lang bestaat het nu ook weer niet en het is ook geen onvermijdelijk eindpunt. Bovendien zijn er verschillende omstandigheden waar het huidige model simpelweg geen antwoord op heeft: de brede steun voor populisten, de recente economische crisis, het opraken van natuurlijke hulpbronnen, de overtuigingskracht van online conspiracy documentaires, de weigering van Islamitische landen zich te conformeren, het falen van het Westerse model in voormalige koloniën in de Derde Wereld, de opkomst van het autoritaire China als wereldmacht en het schenden van regels van behoorlijk bestuur in Westerse landen als de V.S., Italië en zeer recent Groot-Brittannië. Wat staat ons te wachten? Revolutie? Voorlopig blijft het bij de geleidelijke penetratie van het systeem door het geloof in de onkunde van de staat en politiek, in oppervlakkige en extremistische populisten en in dat er toch ergens iets moet zijn dat alles beter voor ons zal maken.